مراسم اولين سالگرد رحلت عالم رباني علامه سيدمرتضي عسگري(ره)، با پيام آيت الله سبحاني و سخنراني جمعي از انديشمندان داخلي و خارجي به همت مجمع جهاني اهل­بيت(ع) در تالار فردوسي دانشگاه تهران برگزار شد.

آيت‌الله جعفر سبحاني، در پيام خود علامه عسكري را بسان شمعي دانست كه سوخت و محفل دوستان را روشن كرد و در سنگر دفاع و رويارويي با مخالفان سينه سپر كرد. در اين پيام آمده است:

درخشندگي و بالندگي آيين خاتم، و ماندگاري آن در برابر تندباد حوادث، مرهون رنجهاي محققان و پژوهشگران ايثارگر است كه بسان شمع سوختند و محفل دوستان را روشن ساختند، و با نوك خامه، پرده‌هاي ابهام را از چهره حقايق برگرفتند، و در سنگر دفاع و رويارويي با مخالف، سينه سپر كرده و از وديعه الهي به خوبي پاسداري نموده‌اند. پديده تحقيق در تشيع از روزي آغاز گرديد كه امام باقر و حضرت صادق(ع) در فرصت بسيار مناسب و رويارويي دو نيروي مخالف (اموي‌ها و عباسي‌ها) دانشگاه اسلامي را پي‌ريزي كرده، و طيف‌هاي مختلف با انگيزه‌هاي گوناگون در برابر كرسي تدريس امامان زانو زده، و در نتيجه علوم اسلامي بالاخص احاديث نبوي، از زلال‌ترين منبع به گوش جهانيان رسيد و در مدت پنجاه و اندي سال (94-148) محققان و پژوهشگران والامقامي در اديان و مذاهعب و فنون و علوم طبيعي گام به عرصه تحقيق نهادند كه ذكر نام آنان مايه اطاله سخن است. تأثير اين دانشگاه در حفظ اصالت‌ها و تربيت كادر علمي و كلامي و تحقيقي بيش از آن است كه بتوان در اين جا از آن سخن گفت. كافي است كه بدانيم در گستره علم، جابر ابن حيان پدر شيمي جهان از ميوه‌هاي اين دانشگاه است. و در عرصه فقه زراره و محمد بن مسلم و در عرصه كلام و مناظره، هشام بن حكم و مؤمن‌الطاق از محصولات اين جامعه علمي به شمار مي‌روند. اين دو متكلم بزرگ در قلمرو تحقيق و پژوهش كار را به جايي رساندند كه در انديشه‌هاي زنادقه و حتي ... فلاسفه يونان مانند ارسطو و غيره به تحقيق پرداخته و نوآوري‌هايي داشتند. در قرن سوم محققان عالي مقامي مانند فضل بن شاذان (متوفاي 260) با 180 اثر به چشم مي‌خورد. و در ميان آثار باقي مانده او، كتاب الايضاح گواه روشن بر بالندگي فقه او در قرن سوم بوده است. از قرون گذشته بگذريم در چشم‌انداز قرن چهاردهم با پژوهشگران و نام‌آوران سترگ روبه‌رو مي‌شويم مانند مرحوم آيت‌الله سيدحسن صدر (متوفاي 1354) و شيخ محمدحسين كاشف الغطاء(متوفاي 1373) و سيدمحسن امين (متوفاي 1371) مولف اعيان‌الشيعه، و سيدعبدالحسين شرف الدين (متوفاي 1377) و شيخ آغا بزرگ تهراني (متوفاي 1389) مؤلف الذريعة، و علامه اميني (متوفاي 1390) و غيرهم. من فعلا درباره بزرگان ياد شده سخن نمي‌گويم ولي به مناسبت اين مجلس درباره علامه عسكري دو نكته را يادآور مي‌شوم:

يكي از ويژگي‌هاي اين محقق، ابتكار و نوآوري اوست. شيعه ساليان درازي از طرف مغرضان متهم به سبأئيه بوده و اينكه عبدالله بن سبأ پايه‌گذار تشيع است. اين پژوهشگر بزرگ با تاليف كتاب عبدالله بن سبأ به روشني ثابت كرد كه قهرمان اين افترا جز افسانه‌ها است و واقعيت آن كمتر از قيس عامري و ليلاي عامريه نيست. هر چند اصل انديشه به طور كمرنگ در نوشته‌هاي طه حسين و علامه اميني به چشم مي‌خورد ولي اين پژوهشگر با غور در تاريخي بي‌پايگي اين اندشه را ثابت نمود. ابتكار اين محقق از دست رفته منحصر به اين كتاب نيست و كتاب ديگر او به نام «مائة و خمسون صحابياً مختلق» نمونه‌اي از آثار ماندگار اوست.

نكته ديگر كه يادآور مي‌شوم و آن اين كه وي پژوهش خود را در نياز زمان متمركز مي‌كرد و لذا آثار او در عراق با آنچه كه پس از مهاجرت به ايران انجام داده، كاملا متفاوت است.

 

 

 

علامه عسگري سرمايه دنياي اسلام

علامه «سيدجعفر مرتضي عاملي»، عالم برجسته لبناني، با اشاره به اينكه بسياري از كتب علامه عسكري توسط اهل سنت به چاپ رسيده است، گفت: علامه عسكري يكي از سرمايه‌هاي برجسته دنياي اسلام است. وي در ادامه ضمن تقدير از تحقيقات علامه عسكري در علوم اسلامي، افزود: بزرگداشت علما به اين معنا نيست كه ما از لغزش‌هاي آنان صرف نظر كنيم، بلكه بايد با نگاهي دقيق‌تر به بررسي نظرات آنان بپردازيم تا متوجه اشكالات و نواقص نيز بشويم. اين مورخ برجسته تأكيد كرد: البته روشن است كه با درگير شدن عالم در لغزش‌ها نتايج زحمات او ناديده گرفته نمي‌شود، بلكه اين بررسي‌ها كمك مي‌كند تا بتوانيم بهتر ميان عالمان بزرگ و ديگران تمايز قائل شويم. مرتضي عاملي با تحليل شخصيت علامه عسكري، به توضيح علما درباره‌ شخصيت وي پرداخت و گفت: آيت‌الله سيدمرتضي عسكري داراي دورنماي وسيعي در مطالعات تاريخ بود و به موضوعات عميقي توجه داشت. اين استاد برجسته لبناني با اشاره به دستاوردهاي علامه عسكري در راه اشاعه دين، از كتاب «معالم‌المدرستين» وي ياد كرد و اين كتاب را يكي از ارزشمندترين آثار ايشان دانست و در اين‌باره خاطرنشان كرد: بسياري از كتاب‌هاي مرحوم علامه عسكري توسط خود اهل سنت به چاپ رسيده‌ است. وي هم‌چنين به تلاش‌هاي علامه عسكري در باب نشان دادن تحريفات ماجراي رحلت پيامبر(ص) اشاره كرد و گفت: اين مرد بزرگ راهي را به ما نشان داد تا بتوانيم آن‌را به طور عميق مورد بررسي و تحليل قرار دهيم تا از آن به قدر كافي بهره بگيريم.

 

علامه عسگري براي آينده تشيع دغدغه داشت

دكتر علي لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي در اين همايش گفت:‌ يكي از ويژگي‌هاي تفكر علامه عسگري بُعد سياسي آن بود، ايشان به همراه شهيد محمدباقر صدر حزب تشكيل دادند، اما امروز برخي دانشمندان از وارد شدن به عرصه احزاب پرهيز مي‌كنند. وي با اشاره به ويژگي‌هاي شخصيتي علامه عسگري گفت: علامه عسگري شخصيتي است كه سرنوشت برخي امور را تغيير داد و در يك دالان تعيين شده حركت نمي‌كرد. وي افزود: آثار علامه عسگري دادن اصالت به تفكر شيعي را طي مي‌كند، البته پس زدن حاشيه‌ها با تتبع دقيق تأثيرگذار است و حرفها و آثار او مي‌توانست سرنوشت علوم مختلف را در كل عالم تغيير دهد و فكر ايشان اموري را كه در مورد تشيع نگاه ديگري داشتند، را تغيير داد. رئيس مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه علامه عسگري به نيازهاي زمان توجه داشت، گفت:‌ فكر ايشان فكر اصلاحي بود و اين تفكر در آثار علمي و روش تعليم و تربيت ايشان وجود دارد و شخصيت علامه عسگري شبيه شخصيت شهيد مطهري و شهيد محمدباقر صدر است كه شجاعت بيان برخي مسائل را داشتند. لاريجاني با بيان اينكه بايد حوزه‌ها متناسب با نياز روز كار كنند، گفت: علامه عسگري در اين راه طعنه‌هاي بيشتري شنيد، اما قالب‌هايي را عوض كرد و هدف او تربيت نيروي متدين بود، اما اين كار كار پر زحمتي است و اين امر نشان از هدفمند بودن تلاش علامه عسگري است. وي در ادامه اظهار داشت: علامه عسگري خود را از حوزه‌ علمي جدا كرده و نيازهاي روز را مي‌بيند و نيروهايي را تربيت مي‌كند كه متدين هستند. افرادي كه خود را از حوزه‌ها جدا مي‌كنند و وقت خود را صرف تربيت جامعه مي‌كنند پيش از انقلاب بسيار كم بودند. رئيس مجلس شوراي اسلامي به يكي از نقاط قوت تفكر شيعي اشاره كرد و افزود: استقلال يكي از نقاط قوت تفكر شيعي و حوزه‌هاي علميه است كه اصالت مردمي خود را حفظ مي‌كنند و علت اصلي توفيق حوزه‌هاي علميه همين استقلال است كه بايد حفظ شود. لاريجاني ويژگي ديگر تفكر علامه عسگري را بُعد سياسي آن دانست و افزود: علامه عسگري و شهيد محمدباقر صدر از افرادي بودند كه تفكر سياسي قوي داشتند و در آن زمان حزب تشكيل دادند، اما امروز برخي دانشمندان ما از وارد شدن به عرصه احزاب پرهيز دارند، اما بايد بدانيم اگر مي‌خواهيم در عالم سياست استمرار داشته باشيم احتياج به كادر و تئوري‌سازي داريم و ايشان شجاعت فاصله گرفتن از حوزه‌‌هاي علميه را داشتند تا حزب تشكيل دهند؛ چرا كه ايشان مي‌دانستند آينده براي تشكيل دولت اسلامي احتياج به كادرسازي دارد و امروز تلاش‌هاي عسگري نتيجه داده است. وي افزود: ايشان در زمان خود احياگر تفكر شيعي در مسائل نظري و همچنين حوزه‌هاي ديگر بودند. رئيس مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه امروز قلوب مسلمين دچار زنگارهايي شده است، گفت: امروز دچار انسان‌هاي بي‌ريشه و بحران هويت هستيم، انسان‌هايي كه از نظر مادي ‌چيزي كم ندارند، اما به جايي وصل نيستند و ريشه آنها عميق نيست. لاريجاني با بيان اينكه علامه عسگري براي آينده تشيع دغدغه داشت، گفت: امروز زنگارهاي ديگري در مسير تفكر شيعي وجود دارد و براي زدودن آن نياز به تفكري قوي داريم.

وي در بخش ديگري از سخنان خود به تحولات امروز جهان اشاره كرد و افزود: استراتژي امروز غرب و آمريكا حركت در تخيلات است و امروز افرادي كه آنها از طرفشان احساس خطر مي‌كنند، توسط خود آنها تربيت شده‌اند، امروز متفكرين شيعه مظلوم واقع شده‌اند؛ چرا كه برخي رفتارها و حرف‌هايي به آنها نسبت داده مي‌شود كه متفكرين شيعه از اصل با آن مخالف هستند و بايد نياز امروز با نگاه متفكرين شيعه به جهان عرضه شود و فعاليت‌ها و تلاش‌هاي علامه عسگري با زبان امروزي منعكس شود. رئيس مجلس شوراي اسلامي در پايان اظهار داشت: عالمان اسلامي بايد امروز متناسب با نياز مردم جهان محصولات و فعاليت‌هاي خود را به آنها عرضه كنند.

 

علامه عسكري شيعه را ارجمندتر و ارزشمندتر نشان داد

در اين همايش آيت الله ابوالقاسم خزعلي دبيركل بنياد بين المللي غدير گفت: از تلاش‌هاي علامه عسكري اين بود كه ثابت كرد 150 صحابي مختلق اصلا به دنيا نيامده‌اند. اين مرد والا شيعه را ارجمندتر و ارزشمندتر نشان داد. وي از مردان بزرگي كه با نوشتن تفسير و كتاب‌هاي خود كتابخانه‌هاي شيعه را روشن كردند ياد كرد و درباره‌ علامه عسكري گفت: او كسي بود كه به مطالب، ريشه‌اي مي‌پرداخت. مي‌گفتند كه شيعه را شخصي يهودي به نام عبدالله بن سبأ برپا كرده ‌است كه حضرت علامه عسكري ثابت كرد اصلا چنين فردي به دنيا نيامده است. وي با اشاره به كتاب سقيفه علامه عسكري اذعان كرد: در تحريفات وارده در ماجراي قتل پيامبر اسلام(ص) ثابت كرد كه سند وليد بن عبدالله جنيد ضعيف است. هم‌چنين از ديگر دستاوردهاي ايشان تفسير آيات پاياني سوره فاتحه است. خزعلي يادآور شد: علامه عسكري 2 جلد كتاب درباره‌ عايشه نوشته با مطالب مستند و دقيق كه علاوه بر روشن كردن مردم، خدمتي هم به قرآن شد. يك محدث 100 روايت آورد كه قرآن تحريف شده، اما علامه عسكري تمام روايات را بررسي كرد و گفت اين روايات ضعيف است و اين‌چنين باز هم خدمتي به اهل بيت(ع) كرد. او مردي بود كه در روزهاي پاياني زندگاني‌اش با كپسول اكسيژن در جلسات شركت مي‌كرد.

آيت الله خزعلي در پايان سخنراني خود خاطرنشان كرد: سال آينده بايد سالگرد علامه در چند روز برگزار شود و هم‌چنين كتاب‌هاي ايشان خلاصه شود و در اختيار مردم قرار گيرد تا به اين وسيله اسلام و شيعه شناخته و با وهابيت مبارزه شود.

 

 

 

آيت الله تسخيري، دبيركل مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي نيز در سخناني در اين مراسم با تاكيد بر اين كه مساله‌ي تقريب مساله‌اي است كه بايد در مجامع آكادميك و حوزوي مطرح شود، گفت: ما بايد جنبه‌هاي مشترك بين مذاهب را مدنظر قرار دهيم و چرا وقتي كه 90 درصد مشتركات بين ما و مذاهب مختلف وجود دارد به دنبال اختلافات باشيم و چرا با وجود اين 90 درصد به موضع واحدي در برابر چالش‌هاي فراروي نرسيم. وي ادامه داد: ‌بايد از مذهب خود دفاع كنيم اما به شكلي كه موجب بروز فتنه‌هاي طايفه‌يي نشود.

 

در اين مراسم حجت‌الاسلام و المسلمين محمدحسن اختري، دبيركل مجمع جهاني اهل بيت(ع) و رييس ستاد برگزاري اين همايش اظهار داشت: علامه عسكري را مي‌توان يكي از مصلحان زمان دانست و اميدواريم بتوانيم در اين گردهمايي با تجليل از اين دانشمند بزرگوار بتوانيم اندكي به مقام علم و معرفت، جهاد و استقامت در راه خدا مكتب اهل بيت اداي وظيفه كرده باشيم. وي درباره اين شخصيت بزرگوار گفت: علامه عسگري حدود يك قرن زيسته و در طول حيات باعزتش بيش از هشت دهه به بذل و بخشش، انفاق و گسترش معارف اهل بيت (ع) مشغول بود. وي علامه عسگري را شخصيتي جهاني، بين‌المللي و بين‌الاسلامي دانست و افزود: وي مدرسه‌اي متحرك بود كه از كشوري به كشور ديگر سفر مي‌كرد و پرچم خدمت به اهل بيت و ارادت به پيامبر (ص) را به دوش مي‌گرفت. او همواره سعي مي‌كرد تا اسلام ناب محمدي را ترويج و خرافه‌ها را از بين ببرد و اصل مكتب جعفري را در جهان معرفي كند.

 

آثار علامه عسكري مايه وحدت جهان اسلام

حجت الاسلام والمسلمين حسن صفار، روحاني سرشناس عربستاني و امام جمعه قطيف در سخنان خود، علامه عسكري را شخصيت بزرگ جهان اسلام و عامل وحدت شيعيان دانست و با اشاره به شرايط زندگي علامه عسكري در سامرا و در ميان اهل تسنن خاطرنشان كرد: علامه عسكري حدود 4 دهه از عمر خود را در سامرا بود و بعد به بغداد رفت كه بغداد پل ارتباطي ميان ايشان و آيت‌الله حكيم بود كه اين ارتباط تأثير بسزايي در وحدت‌بخشي ميان مردم داشت. صفار در ادامه افزود: علامه عسكري تنها يك دانشمند سنتي مسلط به فقه واصول نبود، بلكه از تاريخ اسلام نيز اطلاع كافي داشت. از آن‌جا كه فرهنگ او يك فرهنگ گسترده بود، حزب‌الدعوة را به منظور تحقق حكومت اسلامي تشكيل داد. وي اظهار كرد: الهام از سنت اهل بيت(ع) در اين راستا، به طور واضح در راه و روش علامه عسكري مشخص است. او در برابر آراي متفاوت آزادانه برخورد مي‌كرد و در آثار خود به انجيل و تورات نيز استناد كرده است.

امام جمعه قطيف عربستان تأكيد كرد: آثار علامه عسكري در معرفي اهل بيت(ع) كوششي براي طرح بزرگ وحدت اسلامي است، به طوري كه اگر هر مذهب از مذاهب ديگر به قدر كافي مطلع باشد، راه به سوي وحدت اسلامي ميسر مي‌شود و علامه عسكري عنصر مهمي در جهت وحدت اسلامي بود، زيرا وي عوامل خطرآفرين را همواره با تيزبيني خنثي مي‌كرد. حسن صفار اذعان كرد: صهيونيسم و جوامع مستكبر مصيبت هولناكي براي كليه جوامع اسلامي به شمار مي‌آيند كه عامل مهمي در برابر وحدت اسلامي هستند و آتش خود را براي درازي عمر رژيم‌هاي ديكتاتور مي‌افروزند و امروز ما ياد علامه عسكري را به عنوان شخصي كه عامل وحدت‌ساز جامعه اسلامي بودند گرامي مي‌داريم.

وي در پايان تأكيد كرد: ما به خردمندي بيشتري نيازداريم تا در سراشيبي خطرات قرار نگيريم، زيرا بهره‌گيري از سبكسري‌هاي مسلمانان نادان همان خواسته دشمنان است كه براي مقابله با اهداف دشمنان بايد گسترش ارتباط ميان مذاهب مختلف را گسترش دهيم، همان‌طور كه علامه عسكري و روشنفكران ديني به طريق علمي به حل مسائل موجود و كشف نقاط ضعف و قوت مي‌پرداختند.

 

علامه عسكري وقف عقايد مكتب اهل بيت(ع) بود

حجت‌الاسلام و المسلمين علي‌اكبر صادقي رشاد، رئيس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي نيز در اين همايش گفت: علامه عسكري از زماني كه با مشكلات جامعه روبه‌رو شد، جزوه‌اي تحت عنوان «بيماري‌هاي جامعه و راه حل‌هاي آن» تنظيم كرد و بر پيشاني خود نوشت: «وقف»؛ وقف عقايد مكتب اهل بيت(ع)، وقف اسلام. وي با اشاره به مطلب فوق گفت: من به مناسبت حوزه‌ علمي علامه عسكري در تصنيف كوتاهي كه دارم، راجع به اسلوب‌هاي ديني و قرآن و حديث مقاله‌اي ارائه مي‌دهم. صادقي رشاد سخنراني خود را درباره حديث و سنت به طور عام مطرح كرد و افزود: سه مسأله‌اي كه در اين حوزه مهم‌تر است، شامل: 1.ماهيت‌شناسي سنت، 2. اسلوب‌هاي احراز سنت و 3. اسلوب‌هاي ابراز (معناي) سنت مي‌شود. رئيس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در ادامه، به مناسبت اين محفل نكوداشت، بحثي را كه در كنگره مجمع درباره ماهيت سنت ايراد كرده بود، در اين جلسه با مبحث اسلوب‌هاي ابراز سنت ادامه داد.

 

هم‌چنين در اين همايش، پروفسور حاتمي از كشور تركيه گفت: خانواده من بعد از جنگ جهاني اول به استانبول كوچ كردند. مادربزرگ من در روزهاي محرم و صفر مرثيه سيدالشهدا(ع) مي‌گفت و به اين سبب علاقه‌ اهل بيت(ع) در ما ايجاد شد. بنابراين من در كودكي هميشه آرزو داشتم كه به عتبات بروم و علوم اسلامي بخوانم تا اين‌كه بالاخره در دانشگاه تهران به مناسبت سالگرد مولوي، براي بار اول نام علامه عسكري را از يكي از اساتيد شنيدم. وي خاطرنشان كرد: با اين كه كتاب «معالم‌المدرستين» در تركيه ترجمه شده است، اما برادران اهل تسنن از اين كتاب‌ها استفاده نمي‌كنند.