پروفسور چيتيک با اسلام و معنويت زندگي مي‌کند

در اين مراسم دكتر غلامعلي حداد عادل رئيس سابق مجلس شوراي اسلامي  با اشاره به ايمان و اعتقاد چيتيک به اسلام، تأکيد کرد: دکتر چيتيک وقوف و ايمان عميق به فرهنگ ايراني دارد و آشنايي اش با فرهنگ ايران عميق است. ارتباط وي با اسلام فقط ارتباط معلوماتي نيست بلکه وي با اسلام و معنويت زندگي مي‌کند. اين استاد فلسفه دانشگاه تهران در آغاز سخن به اولين سخنراني خود بعد از اتمام رياست خود بر مجلس شوراي اسلامي اشاره کرد و گفت: اين امر نشانه علاقه بنده به دکتر چيتيک و خانم ساچيکوموراتا است. دکتر محقق با برگزاري اين مجلس سبب شدند ما به خاطرات گذشته برگرديم و ايامي را به ياد بياورم که جوان بوديم.

دکتر حداد عادل سابقه آشنايي اش با دکتر چيتيک را سال 1351 خواند و گفت: بنده شخصيت، پرکاري، دانش دوستي و ايمان و اعتقاد وي به اسلام را از نزديک تجربه کرده ام. در آن سالها در دانشگاه صنعتي شريف با ورود دکتر نصر مرکزي به نام تعليمات عمومي تاسيس شد که در آن دانشجويان در کنار آموختن علوم فني و رياضيات، علوم انساني و اسلامي نيز مي آموختند و بنده و دکتر چيتيک در کنار چهره هايي چون دکتر پورجوادي 7 سال با هم فعاليت کرديم.

وي گفت : يکي از نعمتهاي آن دوران دوستي و همکاري با دکتر چيتيک بود. دانشگاه شريف در آن سالها ميدان وسيعي براي حرکت به سمت تجدد بود و توجه دانشجويان يکسره به غرب و آمريکا بود. بسياري از دانشجويان و استادان آن مرکز نيز توجه وافري به تمدن غرب داشتند و درسهاي مهندسي و علوم در آن دانشگاه تدريس مي شد. وي افزود: در چنان فضايي همت ما چند نفر اين بود که به اين دانشجويان يادآوري کنيم که صنعت غربي ميوه درختي است که آن درخت ريشه اي دارد و شما بايد آن ريشه را بشناسيد. دکتر حداد عادل گفت: همين که دانشجويان توجه يابند که در کنار علوم ريشه را دريابند کافي بود. زيرا در کنار اين توجه به اين ريشه، ايشان متوجه فرهنگهاي ديگر نيز مي شدند. در آن دانشگاه سعي مي کرديم در کنار صنعت نامي از سنت را هم ببريم و تلاش کنيم که دانشجوي متخصص صنعت، متوجه سنت هم شود. در چنان فضايي دکتر چيتيک پديده اي غير متعارف بود. چون در فضايي که همه متوجه آمريکا بودند فردي را مي ديدند که آمريکا را رها کرده و با ادعيه و زبانهاي سنتي آشناست.

 

 

 

وي گفت:  اصولا در ايران نسبت به بسياري از خاورشناسان و مستشرقان غربي و اسلام شناسان غربي نظر خوبي وجود نداشته است. علت  آن اولا شک سياسي و ثانيا ترديد درباره درجه دانش آنها بوده است. هر دو دليل هم بيهوده نبوده است يعني هم کساني بودند که از نظر سياسي مورد اعتماد نبودند و هم کساني که از نظر علمي عميق نبودند.

دکتر حداد عادل گفت : دکتر چيتيک در معرض هيچيک از اين دو اتهام قرار نمي گيرد. ايشان نمونه اي هستند از دانشمنداني که اولا غرب را کاملا مي شناسد و ثانيا وقوف و ايمان عميق به فرهنگ ايراني دارد و آشنايي اش با فرهنگ ايران عميق است و کساني که با ايشان حشر و نشر داشته اند، اين مسئله را اذعان کرده اند.

رئيس سابق مجلس شوراي اسلامي در ادامه گفت: ما از اسلام شناسان و خاور شناسان غربي، اسم زياد شنيده ايم اما بدون اغراق پروفسور چيتيک از آن مستشرقان معروف و اسلام شناسان بزرگ و نام آور هيچ چيز کمتر ندارد بلکه محاسن و مزايايي دارد که وي را ممتاز مي کند و از نظر بنده ايشان معتبرتر از آنها است.

دکتر حداد عادل در پايان به شهادت دو استاد شناخته شده در مورد دانش دکتر چيتيک اشاره کرد و گفت: چهره هايي چون دکتر سيد حسين نصر و استاد دکتر احمد مهدوي دامغاني در مورد دانش دکتر چيتيک اظهار نظر کرده اند. اين دو گواهي نشان دهنده عظمت فکري آقاي دکتر چيتيک است.

وي افزود: شناخت ايشان از عرفان اسلامي و فرهنگ ايراني و زبان فارسي و عربي بسيار زياد است زيرا نمي توان کسي را يافت که با عشق به معارف اسلامي 12 سال در اين کشور زندگي کرده و با دانشمندان تحقيق کرده باشد و کتابها و آثار ارزنده اي چون صحيفه سجاديه و دعاي عرفه امام حسين(ع) را با ترجمه قابل اعتماد منتشر ساخته باشد. ايشان فردي صادق، صريح، صميمي، عفيف، نجيب و دانش پژوه است. البته تجليل از دکتر چيتيک بايد هميشه همراه با تجليل از خانم ساچيکو باشد.

 

چيتيک عرفان اسلامي را با بياني دقيق به عالم شناسانده است

رئيس مؤسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران در مراسم نکوداشت پروفسور ويليام چيتيک گفت: چيتيک عرفان اسلامي را با بياني دقيق به عالم شناسانده است. دکتر اعواني در ابتدا به سابقه دوستي خود با دکتر چيتيک اشاره کرد و گفت: چيتيک فردي متواضع است و بايد خصايل پسنديده وي را بيان کرد. ما يکديگر را در دانشگاه آمريکايي لبنان، در سخنراني هاي دکتر سيد حسين نصر مي ديديم. وي در ادامه به بيان خاطرات خود با چيتيک پيرامون زندگي دانشگاهي اشاره کرد و به مرحوم استاد سيد جلال الدين آشتياني پرداخت و گفت: تصحيح نقش الفصوص از آثار بسيار مهمي است که دکتر چيتيک آن را انجام داده است.

اين استاد فلسفه دانشگاه شهيد بهشتي در ادامه گفت: پس از تأسيس انجمن حکمت و فلسفه ايران، يک دوره کامل فصوص الحکم را خوانديم. در آن زمان در حضور مرحوم پروفسور ايزوتسو نيز فلسفه چيني مي آموختيم. دکتر اعواني سپس به آثار دکتر چيتيک اشاره کرد و گفت: وي مادامي که در ايران بود، نزد مرحوم علامه طباطبايي بود و گلچيني از احاديث شيعه را با انتخاب علامه به انگليسي ترجمه کرد. وي همچنين صحيفه سجاديه را با استادي به انگليسي ترجمه کرد. وي لمعات عراقي و لوايح جامي را نيز ترجمه کرده است. وي در ادامه به فعاليتهاي ساچيکوموراتا، همسر ويليام چيتيک نيز اشاره کرد و گفت: وي از نوادري است که دکتراي فقه اسلامي را در دانشکده الهيات در کنار ديگر دانشجويان گذراند.

اعواني به تخصص ويليام چيتيک در زمينه تصوف اسلامي اشاره کرد و گفت: برگزيده اي از فتوحات و ساير آثار وي با بيان بسيار دقيق به معرفي عرفان اسلامي و وحي محمدي پرداخته است. عالم خيال ، ابن عربي به عنوان وارث انبيا از آثار برجسته پروفسور چيتيک است. دکتر اعواني در پايان به آثار مختلف ويليام چيتيک در مورد مولانا پرداخت و گفت: ترجمه ها و آثار دکتر چيتيک در مورد مولوي بسيار راهگشاست.

 

چيتيک فرهنگ ايراني را به جهانيان معرفي کرد

رئيس هيئت مديره انجمن آثار و مفاخر فرهنگي در مراسم بزرگداشت ويليام چيتيک گفت: امثال محققان و انديشمنداني نظير چيتيک اگرچه ايراني نبودند اما فرهنگ و تمدن ايراني را به جهانيان معرفي کردند. دکتر محقق در آغاز به اهميت تکريم از علم اشاره کرد و گفت: ما در اين انجمن هر ماهه توانستيم مراسم بزرگداشت از يکي از عالمان برگزار کنيم و مجلس حاضر نود و يکمين مجلس ماست و شماري از اين بزرگان مانند نقيب العطاس از مالزي و پرفسور ويليام چيتيک اگر چه ايراني نبودند اما به فرهنگ ايران خدمت کردند. وي هدف از اين مجالس را ضمن تاکيد بر شرف ذاتي علم، آشنا کردن نسل جوان با ادب و فرهنگ اين مملکت خواند و گفت: وقتي کسي با شوق فرهنگ ايران با علاقه به مولوي، جامي، شبستري و ... در غربت زبان فارسي آموخته ومتون فارسي را احيا کرده است بايد به نسل جوان معرفي شود. دکتر محقق در ادامه به اهميت پرورش فرهنگي و فکري تاکيد کرد و گفت: استاد چيتيک و همسر گراميشان پرفسور ساچيکوموراتا دو دانشمند توانا در  فرهنگ و زبان فارسي هستند. وي تاکيد کرد: چهره هايي چون جامي، مولوي، شبستري از کساني هستند که ايشان به جهانيان معرفي کرده اند. پرفسور چيتيک اين شخصيتهاي علمي ايراني را که سراسر حکمت اند به جهان معرفي کرده است.

دکتر محقق سپس به جايگاه شيخ محمود شبستري در عرفان و حکمت اشاره کرد و در ادامه گفت: مطالب حکمي و عرفاني فراواني در آثار اين حکماي ما هستند که پرفسور چيتيک به خوبي آنها را دريافته و در گسترش آنها کمک کرده است. دکتر محقق گفت: ما ايرانيها مفتخر هستيم که اين عرفان قوي در فرهنگ ما وجود دارد و ما بايد با برگزاري اين مراسم جوانان را تشويق کنيم که در زنده نگه داشتن اين فرهنگ بکوشيم.

  

 

 

دقت در ترجمه‌هاي چيتيک ستودني است

بهاءالدين خرمشاهي در مراسم بزرگداشت چيتيک با تأکيد بر اينکه موطن روحاني و اصيل وي ايران است، گفت: دقت در ترجمه‌هاي دکتر چيتيک ستودني است. اين عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي در ابتدا به فعاليتهاي دانشگاهي چيتيک اشاره کرد و گفت: موطن روحاني و اصيل وي ايران است. وي نقد النصوص را به شيوه اي چندان علمي تحقيق کرده  که بنده کاري بدين طراز علمي نديده ام و هنوز هم بعد از سي سال چنين است. خرمشاهي در ادامه به کتاب دکتر چيتيک در مورد مولانا گفت: ترجمه وي از شمس به انگليسي چنان است که هم سنت را مي شناسند و آن را مقدم مي دارد و هم ابتکار دارد. وي افزود: اين کتاب در سه فصل، در مورد زندگي، سير و سلوک و ارتباط شمس با مولانا با نظم و ترتيب به خوبي نوشته شده، در اين کتاب حتي زندگي تاريخي شمس نيز به خوبي رعايت شده است. خرمشاهي در ادامه به مقاله دکتر موحد در مورد ترجمه هاي ويليام چيتيک از آثار شمس و مولانا اشاره کرد و گفت: در اين مقاله که در کتابي به کوشش علي دهباشي نگاشته شده، دکتر موحد ضمن بررسي اين ترجمه، اهميت و زيبايي و دقت کار چيتيک را ستوده است.

 

چيتيک سفير فرهنگ و تمدن ايراني اسلامي در جهان است

شهردار تهران با تأکيد بر ضرورت توجه به فضاي معنوي مادي و معنوي شهر پروفسور چيتيک را سفير فرهنگ و تمدن ايراني اسلامي براي جهانيان معرفي کرد. دکتر محمد باقر قاليباف، چيتيك را سفير فرهنگ و تمدن ايراني و اسلامي در دنيا معرفي کرد و گفت: من به عنوان شهردار اين وظيفه را بر دوش دارم که هم به فضاي مادي و هم به فضاي معنوي و روحي شهر توجه داشته باشم. وي سپس با ابراز خوشحالي از حضور پروفسور چيتيک و همسرش در اين مراسم گفت: امشب در جمع ما بزرگان و شهرونداني هستند که عرصه معنويت و روح و روان و دين مردم را پيشتازي مي کنند. دكتر قاليباف افزود: حتما پروفسور چيتيک اين اجازه را به من مي­دهند که ايشان که بخش قابل توجهي از عمر خود را در شهر تهران سپري کرده را به عنوان شهروند تهراني معرفي کنم. شهردار تهران افزود: پروفسور از من پرسيدند اهل کجايي و وقتي که به ايشان گفتم اهل طرقبه، متوجه شدم که ايشان حدود 30 سال پيش در طرقبه با مرحوم آشتياني مشغول تحصيل و درس بودند از اين رو توفيقي است که امشب در جمع اين عزيزان هستيم و اين را براي خود يک افتخار بزرگ مي دانيم که افرادي چون ايشان بتوانند فرهنگ اصيل اسلامي و ايراني را به دنيا معرفي کنند.

ويليام چيتيک هم طي سخناني به خاطر برگزاري اين مراسم از شهردار تهران تشکرکرد و در سخناني اظهار داشت: من با برگزاري اين چنين جلسات و با اين همه لطف و محبت زنده مي شوم. وي در ادامه به اهميت معارف اسلامي از ديدگاه خود اشاره کرد و توضيحاتي پيرامون فعاليتها و نظرات و ديدگاههاي خود در اين خصوص به حاضران ارائه کرد.

 

در ادامه اين مراسم كه افرادي همچون حجج اسلام دكتر احمد احمدي، علي اکبر صادقي رشاد، دکتر احمد مسجد جامعي، دکتر عماد افروغ حضور داشتند، لوح تقديري جهت فعاليتهاي پرفسور ساچيکو موراتا همسر دکتر ويليام چيتيک به وي اهدا شد.

 

 

 

 

گفتگوي تمدنها آرامش‌بخش انسان مضطرب امروز است

همچنين در نشست ديگري كه براي بزرگداشت چيتيك در مؤسسه ببين المللي گفتگوي فرهنگها و تمدنها برگزار شد، حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي، طي سخناني، بزرگداشت چيتيک را بزرگداشت فضيلت عنوان کرد و گفت: گفتگوي تمدنها براي بشري که از ناامني‌ها و اضطرابها به تنگ آمده، آرامش بخش است. وي با تأکيد بر ضرورت ايجاد همزباني و آشنايي ميان فرهنگها و تمد ها، يادآور شد: بزرگداشت چيتيک و همسر وي، بزرگداشت از فضيلت  و تأکيدي است بر اينکه مي توان و بايد گفتگو کرد. رئيس جمهور سابق ايران افزود: گفتگوي فرهنگها و تمدنها مي تواند راهگشاي بشري باشد که از ناامني، اضطراب و جنگ به تنگ آمده و خواستار زندگي آرام و به دور از جنگ است.

 

 

 

دکتر احمد جلالي نماينده پيشين ايران در سازمان يونسکو نيز در سخناني با اشاره به ابعاد علمي پرفسور چيتيک گفت: استاد چيتيک در عمل يکي از مناديان گفتگوي تمدنها است، يعني از قلب يک تمدن به فضاي تمدني ديگر آمده اند. دکتر جلالي در ادامه از آگاهي بسيار پرفسور چيتيک پيرامون فرهنگ ايران سخن گفت و افزود: افراد بسياري هستند که بتوانند درباره ابن سينا صحبت کنند اما اگر يک صفحه شفا را باز کنيم و بگوييم بخوانند نمي توانند اين کار را انجام بدهند و دکتر چيتيک از آن استثناهايي است که اين طور نيست، يعني خود وارد موضوع شده است.

سپس پرفسور چيتيک با ابراز خوشحالي از حضور در جمع انديشمندان ايراني سخن خويش را آغاز کرد. وي با اشاره به زمان انتشار کتاب برخورد تمدنهاي ساموئل هانتينگتون، اظهار داشت که پس از انتشار آن کتاب همراه با دکتر نصر و استادان بزرگي از دانشگاه هاروارد تصميم گرفتيم گفتگويي را ميان تمدن اسلامي و تمدن کنفوسيوسي آغاز کنيم، وي درباره چگونگي اين اقدام و دستاوردهاي آن سخن گفت.

در اين نشست شخصيتهايي چون دکتر محمد علي موحد، دکتر هادي خانيکي، احمد مسجد جامعي، دکتر کمال خرازي، دکتر مهدي محقق، حجت الاسلام سيد محمد موسوي بجنوردي، حجت الاسلام دکتر بهمن پور، حجت الاسلام نورالهيان حضور داشتند.

 

زندگينامه

ويليام چيتيک‏ در سال 1943ميلادي (1322شمسي) در شهر ميل فورد، از توابع ايالت کنتيکت آمريکا در خانواده‏اي با مذهب پروتستان ديده به جهان گشود. دوران دبيرستان را در زادگاه خويش سپري کرد و بعد از گذراندن اين مقطع تحصيلي، وارد دانشگاه شد و در رشته تاريخ در کالج وستر به اخذ مدرک کارشناسي نايل آمد و چون احساس کرد مطالعات تاريخي در خصوص مشرق زمين و خاورميانه، نياز مبرمي به دانستن زبان عربي دارد، براي فراگيري آن به سرزمين لبنان مهاجرت کرد و در دانشگاه آمريکايي بيروت تحصيلات خويش را پي گرفت. وي در اثناي اين مطالعات، به عرفان اسلامي علاقمند گشت و بعد از آشنايي با دکتر سيد حسين نصر و حضور در جلسات او، اشتياقش شدت يافت. بعد از بازگشت به آمريکا، براي آشنايي با عرفان شرقي، کتاب مثنوي را که به زبان انگليسي ترجمه شده بود، مطالعه کرد و محصول اين تلاش را در اختيار ساير علاقمندان قرار داد. شور زايدالوصف او براي آموختن عرفان ناب اسلامي موجب شد به ايران بيايد و در رشته ادبيات دانشگاه تهران مشغول تحصيل شود. مدت اقامت او در ايران، 12 سال به درازا کشيد. چيتيک پس از اخذ درجه دکترا در زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تهران در سال 1353شمسي در دانشگاه صنعتي شريف به تدريس علوم انساني مشغول شد.

وي در طول تحصيل، با دانشوران و اديباني چون جلال‏الدين همايي و استاد سيد جلال‏الدين آشتياني مأنوس گرديد؛ اما کار اساسي وي با دکتر سيد حسين نصر در موضوع فلسفه و معارف اسلامي بود. پس از تأسيس انجمن فلسفه، وي نزد هانري کربن به فراگيري عرفان و تصوف پرداخت. ويليام چيتيک که هم ‌اکنون در دانشگاه ايالتي نيويورک، در شهر استوني بروک، استاد گروه مطالعات تطبيقي اديان است، به زبان فارسي و عربي و متون کلاسيک عرفاني اين دو زبان تسلط کامل دارد.

ويليام چيتيک در آثار خود تلاش کرده  قواعد سلوک در عرفان نظري و عملي را در قرآن و سنت بجويد. او معتقد است مقامات معنوي به دست آمده از راه کشف و شهود، با مباحث برهاني تناقض ندارد.

مجموعه تأليفات چيتيک، اعم از ترجمه شده و ترجمه نشده، عبارتند از: درآمدي بر تصوف و عرفان اسلامي، عوالم خيال ابن عربي و مسئله کثرت ديني، راه عرفاني عشق، آموزه صوفيانه مولوي، نقد النصوص، في شرح نقش النصوص عبدالرحمن جامي، برگزيده آثار ائمه شيعه (منتخبي که علامه طباطبايي فراهم آورده بود)، ترجمه و شرح لمعات فخرالدين عراقي، ايمان و عقل در اسلام، تجلي حق درباره اصول جهان‏شناسي ابن عربي، درباره خودشناسي در فلسفه بابا افضل کاشاني، سيماي اسلام در کليات جهان بيني اسلامي، معرفت و عرفان، ترجمه صحيفه سجاديه به زبان انگليسي با مقدمه‏اي مشروح با عنوان زبور اسلام، آموزه‏هاي صوفيانه مولوي.